Kavram Kargaşası

Kavram Kargaşası

Her zaman insanlar, sihir, büyü ve illüzyonun anlamını karıştırıyorlar. Artık bu konuya bir açıklık getirmek gerekmektedir.  Diyanet İşleri, Türk Dil Kurumu ve Wikipedia dahil pek çok bilgi kaynağı sihir, büyü ve illüzyonu eş anlamlı zannetmektedir. Eskiden insanları yönlendirmek için yapılan yanlış tarifler, bu kargaşaya sebep olmuş olabilir. Sihirbaz, büyücü, hokkabaz, illüzyonist, canbaz kelimelerinin anlamları birbirine öylesine karışmıştır ki arap saçına dönmüş durumdadır. Şimdi bu arap saçını bir tarak ile taranmış gibi düz hale getirmeye çalışacağım.

Bir seyircinin bana "Siz illüzyonist misiniz, yoksa sihirbaz mı?" diye sorması üzerine bu kargaşayı ortadan kaldıracak bir yazı hazırlama gereği hissettim. Bu ayırımı kolayca yapabilmek için aşağıdaki kısa açıklamaları okumanızı öneririm. Kelimelere saçma sapan anlamlar yükleyen TDK sitesi yerine, günlük konuşma dilindeki anlamları esas alarak aşağıdaki satırları yazdım. 

Büyü: Gelecekteki olaylara yön vermek amacıyla bazen insanların iradesini bazen de doğa yasalarını değiştirmek için yapılan uygulamalardır.
Büyücü: Büyü yapmayı meslek edinen kişiye denir.

Sihirbaz bu resimdeki adama benzer :)
Sihir: Normal şartlar altında yapılması mümkün olmayan şeyleri yapma yeteneğine denir.
Sihirbaz: Bazı teknikler kullanarak Sihir yapmayı meslek haline getirmiş kişidir.

 Örnek illüzyon resimi
İllüzyon: Gözün nesneleri yanlış algılaması. Yol kenarındaki poşetin, uzaktan bir hayvana benzetilmesi, rüzgardan uçan bir kağıdın kuş zannedilmesi gibi...
İllüzyonist: Gözün yanlış algılaması kelimesine dayanarak sihirbazlara verilen ikinci bir sıfattır.

Hokkabaz
Hokka: Arapça bir kelimedir. Bardak demektir.  Şişe anlamına geldiği de söylenir. 
Hokkabaz: Hokka ile gösteriler yapan kişi
Hokkabâz sözcüğü hokka ve oynatan, oynayan anlamına gelen Farsça bâz ekinden oluşuyor. 3 tane ters duran hokkanın (bardağın) bir tanesinin altına ufak bir şey konuluyor. Bardakların yeri değiştiriliyor. Seyirciler hangisinin altında olduğunu bulmaya çalışıyor. Osmanlı zamanında Hokka oyununa benzer, ona yakın oyun yapan sanatçılar da vardı ve bunlar ‘yuvarlakbâz’, ‘yumurtabâz’, ‘mührebâz’ gibi adlar alıyorlardı.

 İp cambazı
Canbaz (yada cambaz): Can tehlikesi olan tehlikeli gösteriler yapan kişiye denir. İp canbazlarının özel adı Rismanbaz'dır.

Göz boyamak: Başkasına iyi gözükmek için yapılan sahte hal ve davranışlardır. Örnek cümleler;
Ders çalışır gibi yapıp hocanın gözünü boyuyor.
Patron verdiği vaatlerle işçilerin gözünü boyuyor.

10 Ocak 2014 03:30